• چهل سال تهدید خالی
  • اول آذر سالگرد روزی است که جیمی کارتر مقامات ایرانی را تهدید به حمله نظامی کرد و خواستار آزادی گروگان‌های خود شد. تهدیدی که پس از 40 سال هنوز عملیاتی نشده است.
  • آیا زنان در دوره پهلوی آزاد بودند؟
  • حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی، یکی از مهم‌ترین مسائل صد سال اخیر در جهان است. در ایران نیز با قدرت یافتن رضاخان این مسئله برجسته شد و در این زمینه اقدامات عجیبی انجام گرفت.
  • جدایی ایران و آمریکا
  • کانون مشترک ملت‌های مسلمان،‌ دشمنی با اسرائیل به عنوان همکار آمریکا در ضدیت با اسلام و سازمان صهیونیسم جهانی است. اسرائیل به‌عنوان غاصب سرزمین‌های فلسطینی و مبارزه با آن، ‌ادعایی بر پیوند دین و سیاست است.
  • شرکت نفت ایران و انگلیس چگونه اداره می‌شد؟
  • لرد استراتکونا در ۱۹۱۴ فوت کرد و سرچارلز گرینوی به ریاست هیات‌مدیره شرکت نفت ایران و انگلیس انتخاب شد. در سال ۱۹۱۷ پیشرفت کار شرکت به حدی رسیده بود که توانست یک میلیون سهام مرجع یک لیره‌ای را در بورس از قرار هر سهم بیست و دو شیلینگ و نیم به فروش برساند و استقبال مردم از این سهام به پایه‌ای رسیده بود که برای هریک سهم خریداران حاضر بودند دوازده و نیم درصد اضافه بر قیمت اسمی آن بپردازند. در سال ۱۹۱۸ یک میلیون و هشتصد هزار لیره سهام قرضه با سود پنج درصدی از طرف شرکت منتشر شد که ۱۹۹۰۰۰ سهم آن را دولت انگلیس خریداری کرد و بقیه را مردم با اشتیاق زیادی خریداری کردند.
  • چه زمانی واقعاً صنعت نفت ملی شد؟
  • همه ما آخرین روز تقویم را به نام ملی شدن صنعت نفت و تلاش مصدق برای استقلال نفتی ایران می‌شناسیم اما واقعاً مصدق توانست نفت را ملی کند؟ صنعت نفت چه زمانی ملی می‌شود و ما در کجای این مسیر هستیم؟!
  • چرا نفت گران شد؟
  • بدون در نظر گرفتن نیازهای داخلی توسعه، در حالی کشور را به سمت صنعتی شدن پیش می‌برد که از مفهوم صنعتی شدن تنها مظاهر آن موجود بود. بنابراین در کوتاه‌مدت نه تنها الگوهای توسعه‌ای به واقعیت تبدیل نشد و ایران همچنان کشوری با اقتصاد وابسته باقی ماند بلکه در سال 1355 و در پی افت قیمت نفت، بحران اقتصادی جدی‌ای دامن‌گیر حکومت پهلوی شد.
  • ماجرای قتل امیرکبیر
  • میرزا تقی در اوایل جوانی در سمت منشی قائم‌ مقام اول به خدمت مشغول شد و مورد عنایت این رجل سیاسی دانشمند قرار گرفت.
  • تقابلِ دولتِ منفعت‌طلب و جامعۀ آرمان‌خواه
  • امام خمینی(ره) دو روز پیش از قیام 15 خرداد در سخنرانی انتقادی فرمودند: روابط مابین شاه و اسرائیل چیست که سازمان امنیت می‌گوید از اسرائیل حرف نزنید، از شاه هم حرف نزنید، این دو تا تناسبشان چیست؟
  • مرگ اسطوره حیات دیکتاتورفیلم
  • آموزش صحیح تاریخ امری ارزشمند است که موجب شکل‌گیری هویت هوشمند در میان مردم یک کشور می‌شود. این آموزش، آداب و سنت‌های اصیل را به نسل‌های جدید منتقل می‌کند و آنان را نسبت به نقاط ضعف گذشته و عدم ابتلا به آن آگاه می‌کند.
  • حکومت پهلوی و بازی در زمین انگلیسی‌ها
  • شاه بحرین را از دست داد و پس از کوششهای بسیار در نهایت تنها موفق شد یک موافقتنامه درباره جزایر سه‌گانه از سران انگلیس و قبایل عربی بگیرد. در این موافقتنامه از عبارت "occupation" استفاده شد که به معنای اشغال است. در واقع اعراب خلیج فارس موافقتنامه‌ای را امضا می‌کنند و می‌پذیرند که ایران جزایر سه‌گانه را "اشغال" نموده است. همین کلمه بعدها بهانه به دست اماراتی‌ها داد که ادعا نمایند ایران این جزایر را اشغال نموده است و خواستار بازپس‌گیری آن گردند.
  • نفوذ پلیس خصوصی پهلوی در تاروپود جامعه
  • در بهمن‌ماه ۱۳۴۳، شاه ترور منصور را حمل بر ضعف ساواک نمود و برای ایجاد تغییراتی در آن، پاکروان را برکنار کرد و نصیری را به جای وی برگزید. شاه مردی را برای ساواک می‌خواست که مشت آهنین بختیار (نخستین رئیس ساواک) و سرسپردگی پاکروان را یکجا داشته باشد و این مسئله در وجود نصیری، متجلی بود.
  • جریان اصیلی که برآمده از مردم بود
  • آن‌چنان‌که لاشایی در پاسخ به این پرسش که هیچ فکر می‌‌کردی ممکن است انقلابی رخ دهد؟ می‌‌گوید: «هیچ فکر نمی‌‌کردم. فکر می‌‌کردیم ناآرامی‌ها فروکش خواهد کرد. اما وقتی روشن شد نیروهای مذهبی چیرگی یافته‌‌اند، معتقد بودیم رژیم کودتای نظامی خواهد کرد».
  • مدیریت امام خمینی(ره) در انقلاب اسلامی
  • اندیشه‌های امام خمینی(ره) عمیقاً در مردم تجلی یافته و نفرت از بیگانگان در حال رشد بود. آمریکایی‌ها در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی بر این باور بودند که اگر چه این نفرتِ در حال سکون قرنها وجود داشته است، فشارهای فزاینده‌ای برای لغو قراردادهای بیهوده مشاوران غربی در همه زمینه‌ها صورت خواهد گرفت.
  • نگاهی به راه‌آهن و نقش آن در تجارت
  • موضوع ساخت راه‌آهن در ایران نخستین‌بار در عهد ناصری همزمان با دیگر تحولات مدرن در ایران پدیدار شد و بسیاری از کسانی که خواهان پایه‌ریزی نظم مدرن بودند، از آن حمایت کردند. حتی طرح‌های بسیاری نیز به این منظور وجود داشت که به سبب فقدان امکانات زیربنایی عملیاتی نشد.
  • انقلابی با رنگ و بوی اسلامی
  • نقش و تأثیر گروه‌های مذهبی در جریان مبارزات انقلابی و به‌ دست گرفتن امور انقلاب به حدی پررنگ شده بود که غرب و تحلیلگران غربی را به این نتیجه رسانده بود که در صورت وقوع هر نوع جنگ یا تهاجم داخلی و خارجی، گروه‌های مذهبی پیروز میدان خواهند بود. به‌عقیده آنان «اگر جنگ داخلی صورت گیرد، توده‌های مردم برای برپایی یک جمهوری اسلامی خواهند جنگید».
  • جریان‌های غیرمذهبی در آینده ایران
  • جزنی با استناد به نهضت 15 خرداد استدلال می‌کند که در حال حاضر این امام خمینی است که قادر به ایجاد بسیج اجتماعی برای ایجاد انقلاب است. جزنی استدلال می‌کند که مقاومت در برابر دیکتاتوری فردی و فشارهای روزافزون سیستم سرمایه‌داری وابسته ـ محافظه‌کار ازجمله ویژگیهای نهضت 15 خرداد به رهبری آیت‌الله خمینی است.
  • دو تلاش و دو شکست
  • امینی پس از کشتار 17 شهریور و اعلام حکومت نظامی اعلام داشت: «اکنون برای حل بحران، شخصیت مستقلی باید درصدد برآید تا میانِ خواسته‌های شاهنشاه و رهبران مذهبی و مخالفین سیاسی وجه مشترکی پیدا کند. من حاضرم این مسئولیت را بپذیرم».
  • جدال 37 روزه
  • زمانی که بختیار بر مسند نخست‌وزیری تکیه زد، فروش نفت به اسرائیل و آفریقای جنوبی را متوقف و اعلام کرد ایران از پیمان سنتو خارج خواهد شد، برخی از وزاری پیشین را دستگیر و زندانیان سیاسی بیشتری را آزاد کرد و وعده داد حکومت نظامی را لغو و انتخابات آزاد برگزار کند، اما هیچ کدام از این اقدامات یا وعده‌ها مردم را از انقلاب منصرف نکرد.
  • قرار بود شاه دو ماه بعد برگردد
  • ما بیست‌و‌پنجم فروردین برمی‌گردیم. این را معاون وزارت دربار به همسرش گفت وقتی شاهزاده‌ها را دستش سپردند تا چند روزی زودتر از محمدرضاشاه پهلوی از مملکت خارج کند.
  • مبارزه مسلحانه علیه شاه اجتناب‌ناپذیر شده بود
  • تا پیش از حرکت چریک‌های فدایی در تسخیر پاسگاه سیاهکل و آغاز یک مبارزه مسلحانه ساماندهی شده، ‏آخرین ‏مبارزات سیاسی مسلحانه در ایران به دوره مشروطه باز می‌گردد. با این وجود «مبارزه با دیکتاتوری شاه ‏برای ما‌‌ همان ‏نقش را دارد که مبارزه با دیکتاتوری باتیستا برای خلق کوبا، کوبا داشت.»
  • از بی‌طرفی تا پیوستن به‌ مردم
  • پس از پیوستن نظامیان در تهران به مردم تنها امید قره‌باغی به یک گردان از لشکر زرهی قزوین بود که از قزوین به سوی تهران حرکت کرده بود، ولی خبر رسید که در ورودی شاهدشت به اتوبان، مردم راه را بر آنها بستند و پل پشت سر آنها را در شاهدشت تخریب نمودند و در حال حاضر این دو گروهان در محاصره مردم هستند. قره‌باغی و فرماندهان نظامی می‌دانستند که ارتشی که قادر به فرستادن یک نیروی کمکی به مرکز ثقل درگیری نیست، هیچ توانی برای دفاع ندارد.
  • ارتشی که بخشی از مردم بود
  • سروان حسین مرجانی می‌گوید ما نمی‌توانستیم ارتش را از جامعه تفکیک کنیم. آنها فرزندان این جامعه بودند. ارتش توی مردم و مردم توی ارتش بودند. وی می‌گوید ما تنها شاید یک درصد از افسران رده بالای ارتش را با خود داشتیم. بقیه نیروهای نظامی از دورن و دل یک جامعه دینی و مذهبی بیرون می‌آمدند.
  • تلاش‌ها ناکام ماند
  • بعد از تمام تمام فشارهای دولت فرانسه بر امام خمینی، مأموران دولت فرانسه هر بار با قاطعیت امام روبه‌رو می‌شدند، و امام به آنها پاسخ می‌داد: «ما فکر می‌کردیم اینجا عراق نیست. من هر جا بروم حرفم را می‌زنم. من از فرودگاهی به فرودگاه دیگر و از شهری به شهر دیگر سفر می‌کنم تا به دنیا اعلام کنم که در ایران چه می‌گذرد.»
  • امام خمینی چه زمانی نظریه ولایت فقیه را طرح کرد؟
  • امام برای اولین بار و به‌طور نه چندان مستقیم در کتاب کشف‌الاسرار به اشاره نمود. این کتاب که در پاسخ به برخی از شبهات دینی و فقهی فردی به نام علی‌اکبر حکمی‌زاده نوشته شده بود، بر ضرورت حکومت مجتهدان تأکید داشت.
  • تبیین جمهوری اسلامی در پاریس
  • امام خمینی در خصوص شکلِ حکومت اسلامی نکات مهمی را در پاریس بیان می‌کند. به عقیده ایشان، حکومت اسلامی، «جمهوری اسلامی» خواهد بود. بدین معنا که متکی بر آراء اکثریت و همچنین اسلامی است که نشئت گرفته از قانون اسلام است. تفاوت جمهوری اسلامی با سایر حکومتهای جمهوری نیز در این مورد خلاصه می‌شود که آنها بر قانون اسلامی استوار نیستند اما جمهوری اسلامی چنین ویژگی دارد.
  • ترور توسط گروه فرقان
  • در بحبوبه پیروزی انقلاب اسلامی ایران، با تدبیر امام خمینی شورایی با عنوان «شورای انقلاب» تشکیل شد تا مدیریت جریان انقلاب اسلامی را در اختیار بگیرد؛ شورایی که براساس اسناد موجود در ۲۲ دی‌ماه سال ۵۷ تشکیل شد؛ یعنی فاصله زمانی تشکیل آن تا پیروزی انقلاب یک ماه بود.
  • آخرین لحظات حضور امام خمینی در پاریس چگونه گذشت؟
  • حدود یک هزار تن از دانشجویان، زنان و مردان مقیم فرانسه و سایر کشورهای اروپایی و آمریکایی که برای مشایعت امام خمینی به فرودگاه آمده بودند در محوطه‌ فرودگاه در حالی که ده‌ها عکس امام خمینی را در دست داشتند به نفع او شعار می‌دادند
  • پی‌ریزی تئوریک بنای جمهوری اسلامی
  • یکی از سوالاتی که معمولا در پاریس از امام راحل پرسیده می‌شد الگوی ارتباطی‌ای بود که قرار بود جمهوری اسلامی در آینده به‌ویژه در مورد آمریکا پیاده‌سازی کند؛ ایشان در مصاحبه‌ای با گزارشگر تلویزیون سی.بی.اس آمریکا عنوان می‌کنند: «باید ببینیم آمریکا خودش در آینده چه نقشی دارد. اگر آمریکا می‌خواهد همان‌طور که حالا با ملت ایران معامله می کند، رفتار کند، نقش ما با او خصمانه است...».
  • وقتی تاریخ برای اردشیر زاهدی تکرار نشد
  • زاهدی در سال 1336 با شهناز پهلوی دختر شاه ازدواج کرد. البته زندگی آنها دوام چندانی نیاورد و دو طرف در سال 1343 از یکدیگر جدا شدند. از نکات جالب توجه در مورد او این است که علی‌رغم جدایی از خواهر شاه، روابط نزدیک خود را با محمدرضا حفظ کرد و شاه نیز به‌واسطه نزدیکی او به آمریکایی‌ها تاثیرپذیری خاصی از زاهدی داشت.
  • چرا طرح ربودن هواپیمای امام شکست خورد؟
  • صادق طباطبائی یکی نزدیکان امام در آن روزها در خاطرات خود آورده است: «با اعلام بازگشت امام به ایران پیغام‌ها و توصیه‌های فراوانی به ایشان می‌شد که حالا به ایران نروید یا سفر را به تعویق بیاندازید و این دلسوزی‌ها هم از جانب دوستان و هم از طرف دشمنان صورت می‌گرفت. جالب اینکه کارتر هم پیام داد که برای حفظ جان خودتان بهتر است سفر را به مدتی بعد موکول کنید. مقامات فرانسوی از طریق دوستان و آشنایان همین پیغام را می‌دادند».
  • تبیین جمهوری اسلامی در پاریس
  • امام خمینی در خصوص شکلِ حکومت اسلامی نکات مهمی را در پاریس بیان می‌کند. به عقیده ایشان، حکومت اسلامی، «جمهوری اسلامی» خواهد بود. بدین معنا که متکی بر آراء اکثریت و همچنین اسلامی است که نشئت گرفته از قانون اسلام است. تفاوت جمهوری اسلامی با سایر حکومتهای جمهوری نیز در این مورد خلاصه می‌شود که آنها بر قانون اسلامی استوار نیستند اما جمهوری اسلامی چنین ویژگی دارد.
  • وقتی تاریخ برای اردشیر زاهدی تکرار نشد
  • زاهدی در سال 1336 با شهناز پهلوی دختر شاه ازدواج کرد. البته زندگی آنها دوام چندانی نیاورد و دو طرف در سال 1343 از یکدیگر جدا شدند. از نکات جالب توجه در مورد او این است که علی‌رغم جدایی از خواهر شاه، روابط نزدیک خود را با محمدرضا حفظ کرد و شاه نیز به‌واسطه نزدیکی او به آمریکاییها تاثیرپذیری خاصی از زاهدی داشت.
  • اَسرار یک مقاله
  • قیام 15 خرداد 1342 نتیجه همکاری استعمار سیاه (توده‌ای‌ها) و استعمار سیاه (روحانیون) در مقابل انقلاب سفید شاه و ملت توصیف کرده بود. در این مقاله امام خمینی را «مردی ماجراجو، بی‌اعتقاد و وابسته و سرسپرده به مراکز استعمار و جاه‌طلب» معرفی کرده بودند.
  • انقلاب اسلامی؛ انقلاب منحصر به فرد
  • تجربه سیاسی برخی کشورها بیانگر این است که نیروهای اپوزیسیون از طریق یک کودتا قدرت را به دست گرفته و سپس پایه‌های قدرت خود را مستحکم کرده‌اند، به این معنا که یک گروه نخبه و الیت، که دارای ابزارهای لازم به ویژه از نظر نظامی بوده است، علیه رژیم حاکم کودتا کرده و سپس قدرت را به دست گرفته‌اند و البته در این میان، باز هم حلقه مفقوده مشارکت مردمی بوده است.
  • تقابل فکری که به حذف فیزیکی انجامید
  • پس از تشکیل مجلس و تصویب لوایح و قوانین اساسی مغایر و به‌دور از فرهنگ جامعه ایرانی، شیخ فضل‌الله نوری بارها تذکر داد: در ابتدای کار تند نروید که می‌ترسم درمانید و جلوگیری از اجتماع نتوانید نمود، اما متأسفانه به مرور زمان بین شیخ و مشروطه‌طلبان و به‌خصوص مشروطه‌خواهان غرب‌گرا فاصله‌ فکری و اعتقادی گسترده‌ای ایجاد گشت.
  • علامت سوال بزرگ برای سفارت آمریکا
  • یکی از دلایل اصلی و انگیزه‌هایی که سبب شده فرقان دست به این ترور بزند این بوده که آنها یقین داشته‌اند آیت‌الله مطهری جزو شورای انقلاب است و قرار است با این ترور ضربه‌ای اساسی به پیکره انقلاب نوپای اسلامی وارد کنند: هنوز گزارشهایی که حاکی از عضویت او (آیت‌الله مطهری) در شورای انقلاب است٬ تکذیب نشده است و کامل معلوم است که ضاربان (که به عبارتی دو نفر بوده‌اند) از این امر اطلاع داشته‌اند.
  • چرا شاه به آمریکا نرفت؟
  • آمریکا که در دی و بهمن 1357 احتمال سقوط رژیم شاه را می‌داد، از طرفی همچنان حکومت بختیار را تنها حکومت قانونی ایران می‌دانست؛ و تلاش می‌کرد تا با انقلابیون مذاکره کند.
  • دولت بختیار قانونی نیست
  • شاپور بختیار درست یک سال پیش از اینکه به مقام نخست‌وزیری برسد در نامه‌ای سرگشاده از وضعیت اسفبار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور به‌شدت انتقاد کرد و خواهان اصلاحات عمیق سیاسی در کشور شد.
  • تقابل فکری و حذف فیزیکی!
  • پس از تشکیل مجلس و تصویب لوایح و قوانین اساسی مغایر و به‌دور از فرهنگ جامعه ایرانی، شیخ فضل‌الله نوری بارها تذکر داد: « در ابتدای کار تند نروید که می‌ترسم درمانید و جلوگیری از اجتماع نتوانید نمود»، اما متأسفانه به مرور زمان بین شیخ و مشروطه‌طلبان و به‌خصوص مشروطه‌خواهان غرب‌گرا فاصله‌ فکری و اعتقادی گسترده‌ای ایجاد گشت.
  • زوایای پنهان شخصیت شاه
  • محمدرضاشاه، در آستانه پیروزی انقلاب، کشور را به بهانه مسافرت و مداوای بیماری خود و در واقع به قصد فرار از شرایط بحرانی، ترک کرد؛ فرار شاه گذشته از آنکه ناشی از واقعیت سیاسی کشور و درک او از آن تحولات بوده باشد، از روحیه ضعیف و ترس مداوم شاه از اعتراض‌های مردمی ناشی می‌شد.
  • ویژگی خاص انقلاب اسلامی
  • یکی از ویژگی‌های انقلابهای مهم در دنیا این است که معمولا غلظت حضور یکی از اقشار در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب نسبت به سایر اقشار پررنگ‌تر است. برای مثال اگر انقلاب فرانسه را به عنوان الگوی موردی تحت بررسی قرار دهیم شاهد هستیم که مشارکت اشراف و معدودی از نخبگان زمینه‌ساز پیروزی انقلاب شده است؛ اما انقلاب ایران از حیث نوع و تنوع اقشار مشارکت کننده یک نمونه بکر در دنیا محسوب می‌شود.
  • مقصر عزل و قتل امیرکبیر
  • اوج تحریک حسادت شاه، در سفر به اصفهان بود. احترامات مبالغه‌آمیزی که پذیره‌کنندگان به امیر به عمل آوردند، تذکر رقبای امیر را به شاه به دنبال دارد که اقتدار امیر او را در درجه دوم اهمیت قرار داده است. این سفر و حوادث‌ آن تأثیر زیادی بر روحیه ناصرالدین‌شاه داشت و ناصرالدین‌شاه که تا آن زمان «اتابک» خود را دوست داشت نسبت به وی بدبین شد.
  • خبری با دوسویه‌ یأس و امید
  • امام خمینی در 22 دی قاطعانه اعلام کرد که به ایران باز خواهد گشت. کارتر که باور داشت این تصمیم باعث سرنگونی دولت بختیار خواهد شد، از تصمیم بازگشت امام خمینی بسیار شوکه شده و صبح خیلی زود از ژیسکاردستن (رئیس‌جمهور فرانسه) تقاضا می‌کند که با امام خمینی تماس گرفته و هر تلاشی که از وی ساخته است برای تأخیر در عزیمت امام خمینی از فرانسه به ایران به کار بندد.
عضویت در خبرنامه
  • وبگردی